کتاب‌فروشی‌ها ایرانی

کتاب‌فروشی‌های فارسی در آلمان: چند جای کوچک و خانوادگی که چیزی را دارند هیچ فروشگاه زنجیره‌ای اینجا روی قفسه نمی‌گذارد. ادبیات و شعر فارسی، ترجمه‌های فارسی، کتاب کودک، فرهنگ لغت و کتاب دستور زبان، و کتاب‌هایی از ناشران خارج از ایران که هیچ‌وقت به فهرست کتاب آلمانی راه پیدا نمی‌کنند. خریدن کتاب برای کسی فوری نیست، و درست همین باعث می‌شود ارزش داشته باشد که رفتن را از قبل بچینید: این کتاب‌فروشی‌ها کم‌اند، ساعت کارشان دست خودشان است، و آن چیزی که می‌خواهید بیشتر وقت‌ها باید سفارش داده شود، نه از قفسه برداشته شود.

نشان «تأییدشده» چه می‌گوید و چه نمی‌گوید

نشان «تأییدشده» فقط یک چیز را می‌گوید: یک شخص واقعی پشت این پروفایل است و خودش آن را اداره می‌کند. یاب اینفای مدرک، مجوز، سابقه یا صلاحیت هیچ‌کس را بررسی نمی‌کند، و این نشان خریدنی هم نیست.

این فهرست زیرشاخه ندارد، پس پرسیدن با خودتان است

اینجا هیچ زیرشاخه‌ای وجود ندارد و فیلتر «تخصص‌ها» هم نیست، چون چیزی نیست که در آن گذاشته شود. همه در یک فهرست‌اند و آنچه آن‌ها را از هم جدا می‌کند از بیرون دیده نمی‌شود: یکی حول ادبیات و شعر ساخته شده، یکی حول کتاب کودک و کتاب‌های زبان، و سومی در اصل یک ناشر است که پشت پیشخوان هم می‌فروشد. پس پرسشی که یک بعدازظهر را نجات می‌دهد ساده‌ترین پرسش دنیاست: این را دارید، و اگر ندارید، می‌توانید بگیرید؟

یک کتاب‌فروشی، و معمولاً چیزی بیشتر

کتاب‌فروشی فارسی در مهاجرت به‌سختی فقط با کتاب سرپا می‌ماند. بسته به جا، همان نشانی می‌تواند ناشر هم باشد، یا کافه، یا یک گالری کوچک، یا اتاقی که جمعه‌شب در آن کتاب‌خوانی برگزار می‌شود. همین باعث می‌شود چنین جایی سریع‌ترین راه باشد برای اینکه بفهمید در شهرتان به فارسی چه خبر است. جایی که برنامه‌هایش را اینجا می‌گذارد، با دنبال کردن، اعلان‌هایش به صندوق شما می‌رسد.

گرفتن یک کتاب مشخص

• قیمت ثابت، ولی فقط برای کتاب آلمانی (Buchpreisbindung): کتابی که در آلمان منتشر شده قیمت خرده‌فروشی‌اش را قانون تعیین می‌کند، پس همان چاپ آلمانی در یک مغازهٔ یک‌اتاقه همان‌قدر می‌ارزد که در یک زنجیره یا آنلاین. کتاب فارسی که از ایران وارد شده یا خارج از ایران چاپ شده بیرون از این قاعده است، پس قیمتش واقعاً از جایی به جای دیگر فرق می‌کند و پرسیدن قیمت نه بی‌ادبی است و نه بی‌فایده.
• سفارش‌دادن اینجا کار همیشگی نیست: هر کتاب‌فروشی در آلمان می‌تواند هر کتاب منتشرشده در آلمان را از عمده‌فروش‌ها سفارش دهد، معمولاً برای روز کاری بعد. کتاب فارسی چنین مسیری ندارد: فقط وقتی به دست شما می‌رسد که آن کتاب‌فروشی راه واردات خودش را داشته باشد، یا انباری پشت مغازه، یا رابطه‌ای کاری با ناشری در خارج. ساختن همین‌ها تمام دلیل وجود این دسته‌بندی است.
• «نایاب» بیشتر وقت‌ها یعنی «الان چاپ نیست»: بسیاری از ناشران فارسی‌زبان خارج از ایران با تیراژ خیلی کم یا چاپ سفارشی کار می‌کنند، پس کتابی که به نظر پیدانشدنی است غالباً یک ایمیل فاصله دارد. پیش از آنکه کتابی را کنار بگذارید، از کتاب‌فروش بخواهید از ناشر بپرسد.
• اگر خودتان وارد کنید، گمرک تصمیم می‌گیرد: اگر از ایران سفارش دهید یا بسته‌ای برایتان بفرستند، این فروشنده نیست که تعیین می‌کند بسته چه بدهکار است، بلکه ادارهٔ گمرک است. کتاب با نرخ مالیات کاهش‌یافته حساب می‌شود و نه نرخ عادی، ولی باز هم ممکن است مالیات واردات و هزینهٔ ترخیص روی بسته بنشیند، و سقف‌ها و مدارک لازم هم عوض می‌شوند. کتاب‌فروشی‌ای که مرتب وارد می‌کند این زحمت را از قبل کشیده، و وقتی وقت خودتان را هم حساب کنید، اغلب ارزان‌تر درمی‌آید.

کدام چاپ، و ترجمهٔ کی

در کتاب ترجمه‌شده، نام مترجم از طرح جلد مهم‌تر است: دو ترجمهٔ فارسی از یک رمان می‌توانند مثل دو رمان جدا خوانده شوند، و یک مترجم خوب دلیل این است که یک نسل کامل نویسندهٔ سختی را خوانده. نام مترجم و ناشر را بپرسید، نه فقط عنوان را، و اگر می‌خواهید کتابی را که دوستش داشتید جای کتاب گم‌شده بگذارید، عکس صفحهٔ عنوانش را با خودتان ببرید. همین دقت برای متن‌های فارسی هم لازم است، چون متن کتابی که داخل ایران چاپ شده و متن همان کتاب که خارج منتشر شده همیشه یکی نیست. کتاب‌فروشی‌ای که هر دو را دارد می‌تواند بگوید کدام‌یک در دست شماست، پس اگر این تفاوت برایتان مهم است، پیش از پرداختن بگویید.

فارسی برای بچه‌ای که با آلمانی بزرگ می‌شود

بچه‌ای که اینجا بزرگ شده معمولاً فارسی حرف‌زدن را سر میز خانه یاد می‌گیرد و خواندنش را هیچ‌وقت، و تا سن مدرسه فاصلهٔ این دو زیاد شده است. آنچه کمک می‌کند به‌ندرت همان کتابی است که برای خودتان جواب داد.

• کتاب کار الفبا و خط، نوشته‌شده برای کسی که تازه شروع می‌کند، نه برای بچهٔ پنج‌سالهٔ تهران که تمام روز بیرون از خانه هم فارسی می‌شنود.
• کتاب‌های سطح‌بندی‌شده و کوتاه، آن‌قدر کوتاه که بچه تمامشان کند. تمام‌کردن تمام ماجراست.
• چاپ‌های دوزبانه و صفحه‌روبه‌صفحه، یا نسخهٔ فارسی قصه‌ای که بچه از قبل به آلمانی می‌داند، تا خواندن رمزگشایی باشد نه حدس‌زدن.
• بپرسید این کتاب واقعاً برای چه سطحی از خواندن است. کتابی که برای هشت‌ساله فروخته می‌شود اینجا اغلب برای هشت‌سالهٔ ما دو سال سخت‌تر است، و هیچ چیزی بچه را زودتر از این دلسرد نمی‌کند. بعضی کتاب‌فروشی‌ها کتاب‌های کار مدرسه‌های آخر هفتهٔ فارسی را هم دارند که دقیقاً برای همین ساخته شده‌اند.

قفسهٔ زبان

برای آلمانی، کتاب دستور زبانی که به فارسی توضیح می‌دهد به شما می‌گوید چرا یک قاعده وجود دارد، و کتابی که به آلمانی توضیح می‌دهد جلوی ترجمه‌کردن در ذهن را می‌گیرد، پس بیشتر آدم‌ها آخر هر دو را می‌خواهند. کتاب‌های دوره و کتاب آمادگی آزمون در آلمان منتشر می‌شوند، پس قیمتشان ثابت است و تنها پرسش این است که کدام‌یک با روش درس‌خواندن شما می‌خورد. اما فرهنگ لغت ارزش دارد پیش از خرید ورقش بزنید: ببینید جملهٔ نمونه می‌دهد یا فقط فهرست واژه، و ببینید فارسی‌اش آنجا که لازم دارید اعراب دارد یا نه.

پیش از آنکه شهر را رد کنید

ساعت کار اینجا بیشتر از هر دسته‌بندی تخصصی دیگری تعیین‌کننده است، چون شما به یک مکان می‌روید و وقت نمی‌گیرید. مغازه‌ها در آلمان یکشنبه باز نمی‌کنند و جاهای کوچک شنبه اغلب زود می‌بندند، و جزئیاتش را هر ایالت خودش تعیین می‌کند؛ مغازه‌ای هم که یک نفر می‌گرداند برای نمایشگاه کتاب یا تعطیلات بی‌خبر می‌بندد. روی پروفایل ساعات کاری و اکنون باز است را بخوانید، با باز کردن در نقشه ببینید واقعاً چقدر دور است، و بعد تلفن کنید: ساعت کاری روی صفحه فقط تا همان روزی تازه است که صاحبش آن را به‌روز کرده. مسافت هم لازم نیست تصمیم بگیرد، چون خیلی از این کتاب‌فروشی‌ها کتاب را داخل آلمان پست می‌کنند یا سفارش را تلفنی می‌گیرند.

پیش از رفتن چه بپرسید

• کتاب موجود است یا نه، و اگر نیست، می‌توانند سفارش بدهند و تقریباً چقدر طول می‌کشد.
• کتاب فارسی وارداتی چقدر است، چون این قیمت را قانون ثابت نکرده.
• کدام ترجمه و کدام ناشر را دارند، وقتی کتاب ترجمه است.
• داخل آلمان پست می‌کنند یا نه، و هزینهٔ پستش چقدر می‌شود.
• کتاب کودک واقعاً برای چه سطحی از خواندن است.
• کتاب‌خوانی و برنامه دارند یا نه، و خبر برنامهٔ بعدی چطور به شما می‌رسد.
• یاب اینفای هیچ‌کدام از این‌ها را بررسی نمی‌کند، پس خودتان بپرسید و در جای لازم مدرک را ببینید.

انتخاب از این فهرست

نظرها اینجا برای همان چیزهایی به کار می‌آیند که یک مشتری صادقانه می‌تواند دربارهٔ آن‌ها داوری کند: اینکه آن چیزی که برایش رفته بود موجود بود یا نه، اینکه کتاب سفارشی رسید و کِی رسید، اینکه صاحب مغازه کارش را آن‌قدر می‌دانست که چیزی پیشنهاد کند. نظر، حکمی دربارهٔ خودِ کتاب نیست، و یک کتاب‌فروشی پاسخگوی متنی نیست که کس دیگری نوشته. راه‌های تماس پشت نمایش راه تماس و آدرس است و مستقیم به خود کتاب‌فروشی می‌رسد.

حریم خصوصی اینجا از دو طرف کار می‌کند. یاب اینفای نشان نمی‌دهد چه کسی صفحه‌ای را دیده یا چه کسی سراغ یک کتاب‌فروشی رفته، پس گشتن در این فهرست ردی برای کسی باقی نمی‌گذارد. آن طرف دیگر این است: اگر نظری بنویسید، آن نظر عمومی است و با نامی که خودتان برمی‌گزینید دیده می‌شود.

بر اساس شهر: برلین، کلن، بوخوم و مونیخ. اگر می‌خواهید زبان یاد بگیرید و نه اینکه دربارهٔ زبان بخوانید، مدرس زبان آلمانی و مدرسان و مربیان را ببینید؛ برای ترجمهٔ رسمی یک مدرک و نه یک کتاب، مترجمان؛ و برای جایی که بنشینید و همان کتاب تازه را باز کنید، کافه‌ها. دربارهٔ کارکرد این سایت در سوالات متداول بیشتر آمده، و اگر خودتان کتاب‌فروشی دارید، کسب‌وکارتان را اضافه کنید.